Timur Vermes - Daar is hij weer

Curieus boek. Wat is het geval. Op een dag wordt Adolf Hitler wakker op een grasveld in Berlijn. Hij stinkt enorm naar benzine en is volledig gedesoriënteerd. Het is 2011. Gaandeweg vindt hij zijn weg in het Berlijn van nu. Als dat geen opmerkelijk gegeven is, wat dan nog wel?

Het boek staat te boek als satirische roman. Het is zonder meer een humoristisch verhaal. De manier waarop deze man er in slaagt om met exact dezelfde ideeën als 80 jaar geleden komische analyses maakt van de samenleving van nu is heel knap beschreven. Een ander komisch aspect is zijn absolute geloof in eigen kunnen en intellect. Een onwrikbaar zelfvertrouwen dat zonder twijfel hoogmoed bevat.

Ronduit absurd en hilarisch is het bezoek van deze Hitler aan de thuisbasis van de NPD. Hij veegt de vloer aan met deze lui en acht ze rijp voor een kampbezoek.

Het verhaal behelst de tocht van de herrezen Hitler op zoek naar een nieuw partijkader en een nieuwe glorieuze toekomst voor (Groot)-Duitsland. Hij krijgt daarbij de hulp van radio- en televisiemaatschappijen die in hem een ludieke figuur zien die "andere" radio en televisie gaat opleveren. Ik vond het knap hoe de spanning tussen de ideeën die worden uitgesproken en het gebruiken van deze man tot uitdrukking komt. De mensen, zowel die van de televisiemaatschappij als veel van de luisteraars, geloven domweg niet dat hij het meent en collectief beschouwen ze hem als een satiricus. Zijn redenaarskunst en demogagie zijn onaantastbaar gebleven. Dat blijkt in alle tijden een machtig wapen.

Ik ga verder niet te veel prijsgeven maar de auteur Timur Vermes is er in geslaagd om een verrassend gegeven om te zetten tot een zeer leesbaar boek. Kennis van de geschiedenis van Hitler, de NSDAP, de Tweede Wereldoorlog, Duitsland in het interbellum maar ook de hedendaagse politieke constellatie en figuren in Duitsland strekt to aanbeveling. Voor Duitsers moet het nog leuker zijn om dit boek te lezen.

Als je eens op zoek bent naar wat anders, lees dit boek!

Ulrike Schweikert - De heks en de heilige

Een onvervalste historische roman die bij ons in de kast stond. Een intrigerende titel en zo belandt een boek op de stapel: lezen! Ulrike Schweikert heeft meer historische romans op haar naam staan maar ik ken die verder niet.

Dit boek heeft twee kanten. Het meest interessante is het simpele gegeven dat helderziendheid twee gezichten heeft. Dat is al cryptisch genoeg eigenlijk.
Er wordt een tweeling geboren rond 1600 in het Duitse stadje Ellwangen. Tweelingen krijgen was blijkbaar een slecht teken. Er hing meteen een zweem van hekserij rondom de twee meisjes. Dat versterkt zich als ze beiden de dood van hun vader zien. Dan grijpt de goegemeente in. Het meest brutale meisje, Sybilla, moet naar een klooster als een soort van zoenoffer. Ze weigert en haar zus, Helena, neemt haar plaats in. Sybilla wordt uitbesteed aan de zuster van haar moeder in een andere stad. Dat blijkt echter geen succes en ze komt terecht bij een getrouwde vroedvrouw in Leonberg. Beide zussen blijven beelden uit de toekomst zien.

So far so good. Pikant detail, en de aandachtige lezer heeft dat misschien al opgepikt, als je in een klooster helderziend bent, dan heb je contact met God, ben je helderziend buiten een klooster dan heb je contact met de duivel. Het leven is simpel in die vroege 17de eeuw.
Sybilla wordt vroedvrouw en blijft ongetrouwd en daarmee nog veel verdachter. Bovendien keert ze terug naar Ellwangen waar de elite bezig is om de lokale heksenplaag bloot te leggen en daar vooral ook een slaatje uit te slaan. De afloop van het boek houd ik geheim. De laatste 50 pagina's van het boek verliezen wel aan glans en dat is jammer.

Dit boek is geen getrouwe weergave van de historische werkelijkheid, maar wel gebaseerd op de feiten uit die periode in beide steden. Er zijn daadwerkelijk tientallen heksen vermoord door het heksentribunaal in Ellwangen. De personen die in het boek een rol spelen hebben voor een groot deel ook geleefd in beide steden en ook in de rol die ze in het boek hebben. Een geromantiseerd historisch verhaal dus. Met literatuuropgave, ook opmerkelijk.

Mooi boek dat, zoals ik al zei, aan het eind wel aan glans verliest. Toch raad ik het aan.

Irvin D. Yalom - Het raadsel Spinoza

L. was razend enthousiast over dit boek en wist zeker dat ik er ook lyrisch over zou zijn. Ik zou er veel van mezelf in herkennen. Alsof dat me lyrisch maakt! ;) Niet dus.

Het is een heel goed boek en ik heb het met veel plezier gelezen. Het beschrijft het leven van Bento (Benedictus of Baruch) de Spinoza. Hij was een Portugese Jood die in het godsdiensttolerante Nederland onderdak vond. Nou ja, tolerant als je geen katholiek was dan. Aangezien er maar heel weinig feitelijks over zijn leven bekend is, heeft de schrijver er nogal wat bij verzonnen. Maar dat is natuurlijk zijn voorrecht.
Spinoza was een filosoof die sinds de publicatie van zijn boeken velen heeft geïnspireerd met zijn ideeën over vrijheid en god/natuur. Het kostte hem wel zijn Joods zijn. Hij kreeg een zogenaamde Cherem of banvloek tegen zich uitgesproken door de Joodse religieuze gemeenschap vanwege zijn ketterse opvattingen.
Het deel van het boek dat daarover gaat, met name zijn ideeën over God en over de authenticiteit van de bijbelteksten is bijzonder intrigerend. Herkenbaar en als je het terugplaatst in de tijd kun je je ook voorstellen dat dat soort ideeën in geen enkel land getolereerd zouden worden. Dat is zelfs nu nog gevaarlijke taal in menig "modern" land. De dialogen waarin Bento zijn ideeën uiteenzet en toelicht zijn wat mij betreft de beste hoofdstukken van het boek. Briljant. De latere hoofdstukken met voornamelijk nog gesprekken tussen Spinoza en zijn vriend Franco zijn een stuk minder inspirerend. Zijn vrouwvijandigheid komt netjes aan bod.

Het boek heeft echter nog een hoofdpersoon: Alfred Rosenberg. Dat klinkt ook behoorlijk Joods. Je kon de man niet erger beledigen. Alfred Rosenberg was een van de hoofdrolspelers in de Nazipropaganda van het eerste uur. Hij was afkomstig uit het Baltisch gebied waar veel Duits bloed woonachtig was. Zijn carrière begon in 1919 bij de DAP omstreeks het tijdstip dat Hitler er lid van werd. Hij was al jong sterk anti-semitisch en anti-communistisch. Van zijn leven is veel meer bekend.
Hij was een nogal eenzaam en gesloten type. De hoofdstukken in het boek die Rosenberg als onderwerp hebben zijn werkelijk fascinerend. Dat vond ik tenminste. Het geeft een mooi inzicht in de redelijke mens die toch volslagen verkeerde beslissingen kan nemen. In dit geval met dramatische afloop. NIet alleen werkte hij natuurlijk mee aan het verfoeilijke systeem van Nazi-Duitsland, maar hij betaalde er ook de ultieme prijs voor. Als enige van de beschuldigde kopstukken hield hij vol dat de rassendoctrine van de Nazi's goed en terecht was. Dat kostte hem zijn leven.

Bizar detail is dat de levens van Spinoza en Rosenberg elkaar raakten toen in 1941 de Spinoza bibliotheek door de Duitsers werd geconfisqeerd. Dat paste in een operatie die behelsde materiaal te verzamelen van tegenstanders van Nazi-Duitsland. Rosenberg was de leider van die operatie.
Wonder boven wonder bleef de Spinoza boekencollectie intact en kwam terug naar Nederland. De bibliotheek is nu nog steeds te raadplegen in Den Haag.

Prachtig historisch gegeven op originele wijze vertolkt door Yalom. Een wijs boek.
Had L. toch een beetje gelijk :-)

Nog meer over motte's

Afgelopen week via archeonet tweets een verwijzing naar een project voor kinderen op de basisschool over motte's. Jazeker, de middeleeuwse burchtheuvels waar soms later echte kastelen ontstonden. Zoals het genoemde voorbeeld in Evergem-Ertveld in Vlaanderen. Via Google-Earth prachtig te zien.
Er is een hele website over het mottekasteel. Leuk filmpje ook als teaser om de plek te gaan bezoeken. Ik ben er door verleid en wil er zeker naar toe. Zou dat het kind in mij zijn? Of gewoon de nieuwsgierige snaak die wel eens op een motteburcht wil lopen. Een echte dan. Ik heb er wel eens een gezien, nagebouwd in Guedelon. Ook mooi hoor, maar op deze plek in België heeft er echt een gestaan.

Ik heb pas nog geblogd over dit onderwerp, maar deze verwijzing was voldoende om er opnieuw aandacht aan te besteden.
Er zijn nog meer van dit soort initiatieven, b.v. in Lütjenburg Duitsland, waarvan een prachtige fotoserie in Flickr te vinden is. Daar is een volledige reconstructie gaande met alle gebouwen die ook bij een dergelijke motteburcht horen.

Op het wensenlijstje!

Eurovisie songfestival

Voor het eerst in vele jaren heb ik afgelopen zaterdag gekeken naar de 54ste editie van deze oude vorm van Idols. De beide halve finales heb ik gemist, hoewel ik de Toppers nog net zag optreden op donderdag en niet teleurgesteld ben in de jurering. Laat ik het daarbij houden.

Een avondje muziek is nooit weg. Het songfestival is toch wat anders. Het meeste is zwaar overproduced, hangt van choreografie aan elkaar en is weinig origineel. Onderhoudend voor een keer, dat wel. Het decor vond ik fenomenaal mooi. Aan graphics geen gebrek en in de meeste gevallen sloot het prachtig aan op het lied. Zelfs de vloer deed mee zodat ook de beelden op hoogte prachtig waren.

Het viel me op dat de nummers die ik inschat als commercieel helemaal goed, in dit geval Duitsland en Denemarken, er helemaal niet aan te pas kwamen in de einduitslag. Persoonlijk vond ik Moldavië heel leuk, lekker oosters en folky.

De winnaar is, denk ik, een heel goed songfestivalnummer en het feit dat bijna heel Europa dat aangaf in de puntenverdeling toont dat ook aan. Terechte winnaar.
Nummer twee (IJsland) vond ik niet zo bijzonder, en nummer drie Azerbeidzjan was ook niet mijn keus. Turkije was vierde en aangezien het een Belgische Turkse was (uit Mol), deden onze zuiderburen dus wel goed mee! :-)

Meest verrassende nummer: Estland. Prachtig klassiek nummer, mooi van sfeer en prima uitgevoerd. Verbazingwekkend dat het de 6de plaats kreeg in de einduitslag. Gezongen in de eigen taal, dat vind ik ook een pluspunt.
Die mag dan ook in deze blogpost figureren. In HD wel te verstaan!