Zoete mond - Thomas Rosenboom

In het verleden, nog voor ik dit weblog begon, heb ik enkele boeken gelezen van Thomas Rosenboom die mij bevielen. Het was daarom een logisch keuze om dit boek op mijn Kobo te zetten en te lezen. Dat viel niet mee.

Het bleek voor mij een boek te zijn met meerdere gezichten. Sommige stukken las ik vlotjes weg en boeiden me terwijl andere passages net zo goed niet geschreven hadden kunnen worden. Misschien heb ik het allemaal niet zo goed begrepen, maar het verhaal van de witte dolfijn, wtf?

Opnieuw slaagt Rosenboom er in om enkele schlemielen ten tonele te voeren. Dat is blijkbaar zijn favoriete manier om verhalen te schrijven. Dat is prima en ook deze keer is hij in die opzet weer geslaagd. Rebert van Buyten, what's in a name, en de dorpszonderling Jan de Loper, je houdt van hen, of niet.
Rebert is de hoofdpersoon. Tragisch, sociaal beperkt, maar wel op zijn manier constructief bezig met zijn leven ook al verloopt dat niet bepaald vlekkeloos. Misschien is het de manier van schrijven die je op een bepaald moment wel hebt "gezien". Uitgebreide beschrijvingen en redenaties, daar is Rosenboom goed in, zijn de ene keer ter zake en boeiend, de andere keer saai en overbodig. Veel herhalingen ook... Dat werkt wel om de troosteloosheid van de personages en hun woonplaats, cq sociale omgeving weer te geven. Het geeft de indruk van een zich herhalend leven, niet alles is nieuw, origineel en het leven, door de eeuwen heen, kent heel veel herhaling. Niet spannend. Wel realistisch.

Uiteindelijk is Van Buyten wel een boeiend persoon die in zijn beperkingen tegelijk ook creatief is. Maar de eenzaamheid, het onvermogen om goed richting te geven aan zijn leven, dat is ook beklemmend. Het is niet het eerste boek dat ik in de afgelopen maanden heb gelezen dat een dergelijke persoon als hoofdpersoon had. Op de een of andere manier doen dat soort mensen het niet goed bij mij. Dan komt het voor een groot deel op het schrijfvermogen van de auteur aan. Kan die mij boeien door stijl en tekst. Zoals ik al zei, dat wisselende voor mij nogal in dit boek.

Raad ik het daarom af als onderdeel van een leeslijst? Nee, dat niet, maar het is niet het beste boek van Thomas Rosenboom. Gewassen Vlees was een stuk beter.

De Cirkel - Dave Eggers

Dit boek geeft een kijkje in de wereld zoals die er uit kan gaan zien over een aantal jaren. Futoristisch maar niet ondenkbaar en in sommige opzichten zelfs herkenbaar.

Het bedrijf The Circle is groot en beheerst een groot deel van het online leven in de Verenigde Staten. En de rest van de wereld volgt. Het bedrijf is nog geen alleenheerser, maar groeit sterk. Als een magneet trekt het jonge mensen aan met een imago van groen en sociaal. Het is een soort van fusie tussen Google, Facebook, Twitter, Pinterest, Flickr etc. The Circle is een zoekgigant die advertenties verkoopt en met de inkomsten daarvan allerlei producten ontwikkelt die het ten dienste stelt van de mensheid. De uitstraling is er eentje van goed doen, we ontwikkelen allerlei functionaliteiten die het leven beter moeten maken, beter, groener, opener, veiliger.

De hoofdpersoon heet Mae Holland. What's in a name! Zij komt werken bij de Cirkel vanuit de provincie. Haar vriendin Annie werkt er al en behoort tot de top van het bedrijf. Zij heeft voor een introductie gezorgd en Mae voelt een verplichting naar Annie toe om het goed te doen.

Van meet af aan is er een innerlijke strijd die Mae moet strijden. Aanvankelijk kan ze nog afstand nemen van de Cirkel en de alomvattende aanwezigheid van dat bedrijf. Maar geleidelijk aan wordt ze gemanipuleerd waardoor ze steeds meer in de ban van het bedrijf raakt. Tot ze uiteindelijk niet meer los kan komen, dat ook niet meer wil, en een soort organisch onderdeel van het bedrijf is geworden. Met alle nadelen van dien. Het boek beschrijft goed het proces waardoor Mae steeds sterker aan het bedrijf gebonden raakt. Het is eigenlijk alleen door allerlei positieve keuzes. Schijnbaar natuurlijk want uiteindelijk is ze geen zelfstandig denkend mens meer. Al haar gedachten komen vanuit het bedrijf en zijn dienend aan de Cirkel. Daar heeft ze geen last van want wat ze er voor terug krijgt is een luxe leven, volledig verantwoord en transparant. Het is een proces van hersenspoeling zonder erg.

Mae komt met regels, al dan niet ingefluisterd door slimme gesprekstechniek, als Delen = meeleven en privacy = diefstal. De eerste spreekt me erg aan aangezien ik al enkel jaren probeer te verkopen dat je niet kunt vermenigvuldigen zonder te delen. In dit geval speelt het emotionele aspect nadrukkelijk een belangrijke rol.
De tweede regel Privacy = Diefstal is nogal ingrijpend. Dat is meteen de geheime kracht van het bedrijf en tegelijk ook een demagogisch monster. Zoals je nu ook al enkele jaren hoort: als je niets te verbergen hebt dan zijn al die camera's en inbreuk op je privacy niet relevant. Ja. En nee. Je moet als mens nog wel in staat zijn om geheimen te hebben. Een leven zonder geheimen, dat is toch geen leven? Omgaan met geheimen, met dingen voor je houden, van klein tot groot, hoort bij de mens. Niemand wil alles op straat neerleggen. Bij de Cirkel denken ze daar anders over. Het recht om zelf keuzes te maken is een groot goed. Overigens wel met de volledige acceptatie van de gevolgen van je eigen keuzes. Goed, dat alles komt onder zware druk te staan in dit boek. Want als alles volledig transparant is neemt de sociale druk zo toe dat niemand meer "verkeerde" dingen doet. Dat is de gedachtegang.

Het boek bracht me wel weer eens aan het denken over de "likes" op Facebook. Komt het zover, of is het dat al, dat een dag pas goed is als je zoveel likes hebt op je berichten? Dat gevaar is nadrukkelijk onderdeel van het boek De Cirkel. Als we alles (of in ieder geval veel) blijven "liken", wat doet dat dan met de mensen die een bericht gepost hebben. Beschouwen die personen dat gewoon als "leuk" of als een vrijbrief om nog groffere uitlatingen of extremer gedrag tentoon te spreiden? Hetzelfde kun je zeggen van Twitter. Als je ruw reageert en je krijgt daar erkenning voor, dan kunnen de remmen al snel los gaan.
Hierbij wil ik wel aantekenen dat dat niet alleen online gebeurt, maar ook irl als je zomaar iemand neerslaat en je vrienden waarderen en belonen je daarvoor. Het is niet alleen een probleem van en door internet.

Dat brengt me bij Boer zoekt Vrouw. Ja. Inderdaad. Daar kijk ik naar. Dat wil zeggen de tv staat aan en de begeleidende twitterstream amuseert me in hoge mate. Daar worden over het algemeen nogal forse oordelen over deelnemers geuit. Veel daarvan zijn gevat. Ik doe niet actief mee, ik consumeer. Maar na lezing van dit boek denk ik wel: door die twitterstroom te volgen stimuleer ik de gemakkelijk veroordelende twitteraars die hun ongenoegen in komische gevatheid uiten. Weliswaar met kwinkslagen, maar toch.

Hoewel het onderwerp me erg aanspreekt en goed past bij de digitaliserende wereld waarin we nu leven en de gevaren evident zijn, is het boek me toch niet meegevallen. De persoon van Mae heeft wat weinig karakter. Wat mij betreft komt zij niet echt tot leven. Of dat de bedoeling van de schrijver is geweest om daarmee aan te geven dat dat soort karakters heel bevattelijk zijn voor schijnbare waardering en openheid, zonder te snappen wat je daarmee teweeg brengt? Weet ik niet. Het komt allemaal niet sterk over. Spineless. Het boek leest wel prettig maar ik kan er niet enthousiast van worden.

Kritisch blijven op je eigen gedrag. Dat beschouw ik nog steeds als een groot goed.

Het moet (nog steeds) anders!

Ik hoor een aantal verzuchten... duh!

Vandaag las ik een tweet die me in de richting stuurde van het onderstaande filmpje. Een Tegenlicht Talk over transitie. Een nieuw tijdperk. Geen ander tijdperk en geen veranderend tijdperk, maar een nieuw tijdperk.

De mensen die mij al langer volgen weten dat ik daar al vele jaren mee bezig ben en voor wat betreft mijn eigen beroepsgroep en organisatie die boodschap heb verkondigd. Helaas blijft het nodig om dat te verkondigen. Veel mensen en organisaties schieten in de reflex en willen dingen graag geleidelijk aan veranderen naar iets wat lijkt op vroeger.

Gelukkig noemt Jan Rotmans in het filmpje deze ontwikkeling: vooruit naar vroeger. Zo stel je ook de reactionairen onder ons tevreden. Doet me trouwens denken dat ik al weer veel jaren geleden de titel mee mocht bedenken van mijn vriend P. die zijn oratie ging houden als kick-off van zijn hoogleraarschap. De titel werd: Vooruit naar de basis.

Duurzaamheid, lokalisering, betrokkenheid, faciliteren, leren de eigen broek op te houden. Het zijn elementen die mijn bijzonder aanspreken. Die ook voor archieven zeker heel belangrijk en wezenlijk zijn. Organiseer het rondom je eigen organistie met mensen die je tegenkomt, faciliteer wat er opborrelt of al plaatsvindt in plaats steeds je eigen plannen en ideeën uit te werken. Baseer je planvorming op wat er al leeft en probeer mee te doen. Het is niet makkelijk maar het levert zoveel meer op. Bij Regionaal Archief Tilburg hebben we al een paar heel bevredigende en waardevolle projecten op die manier gedaan. Natuurlijk kan het veel beter en blijft er altijd ruimte en noodzaak voor verandering van aanpak. We leren. We moeten leren. We mogen leren. We mogen ook fouten maken. Flexibel zijn, meebewegen, loslaten. Dat zijn heel lastige competenties die niemand van ons geleerd heeft in zijn of haar opleiding. We leren veel eerder over structuur, zekerheid, planning, deadlines en toetsing.

Ik geloof niet dat we het daarmee alleen gaan redden.

Waarmee dan wel? Geen idee en dat is nou juist het leuke en interessante. Als je mee gaat doen bepaal je mee wat er gaat gebeuren, hoe ontwikkelingen lopen, want je gaat er deel van uitmaken. Van een afstandje gaan roepen dat het niet kan, mag of anders moet, daar heb je over het algemeen niet zoveel aan. Anderen gaan er namelijk toch mee door. Meedoen is meebepalen. Eigen inbreng hebben en dingen ook mee aanpassen en beter maken.

De bijna 16 minuten die Jan Rotmans hieronder volpraat zitten vol met vingerwijzingen, heldere zienswijzen en denken gericht op verandering. Van een hoogleraar transitiekunde mag je dat ook verwachten. Kijk en luister vooral. Laat je weer eens met de neus op de feiten gedrukt worden zonder in een depressie te raken. De wereld om ons heen is definitief aan het veranderen. Misschien maak ik het nieuwe tijdperk niet mee, maar ik ben er wel heel erg nieuwsgierig naar en ik wil er graag aan meedoen.

Ik heb ook nog wel kanttekeningen bij zijn opvattingen. Ik ben er van overtuigd dat de groep waar hij het over heeft een minderheid is. De groep mensen die bewust bezig wil zijn en is met deze omschakeling, deze kanteling. Dé mensen "willen" dat niet, maar dat doet er ook niet toe. We "wilden" ook geen smartphone toen die op de markt kwam. Sommigen nog steeds niet. Maar het gaat veranderen. Om er maar eens een olympisch cliché tegen aan te gooien: meedoen is belangrijker dan winnen. Of wat te denken van het aloude: the times they are a-changin.



Jan Rotmans spreekt op 25 februari in theater Markant in Uden.
Meer lezen over Kantelcolleges: Oefenen voor een andere tijd.

[met dank aan @marliesdevet]

Trots

Het is een beetje een raar onderwerp voor een blogpost en eigenlijk weet ik ook niet of het wel netjes is om dit te schrijven. Maar ik doe het toch maar.

Deze week kregen we de uitslag van de Kwaliteitsmonitor onder ogen. Dat is het tweejaarlijks publieksonderzoek dat archieven houden. Er is van alles over dat onderzoek te zeggen, en dat heb ik zelf ook altijd gedaan, maar het is een instrument en geeft iets van benchmarkinformatie over hoe archieven het doen. Wat me vooral aanspreekt is dat het de klant de kans geeft om een oordeel te geven. Als het gaat om prijzen en andere feestelijkheden zijn het vooral de bloedbroeders (peers) die iets van je vinden, of instituten die iets te incestueus bezig zijn of je maar op bepaalde eigenschappen beoordelen. De klant, de gebruiker, de eindgebruiker (YEK!) hoe je de persoon ook noemt die gebruik maakt van de beschikbare archiefinformatie, daar doen we het toch voor. Wat heeft bewaren zin als niemand er gebruik van kan maken?

De lezer zal begrijpen dat we het goed hebben gedaan. De titel van dit stuk geeft dat redelijk onverbloemd aan. We hebben het zelfs heel erg goed gedaan. Het oordeel van de gebruiker leverde het cijfer 8.2 op. Voor meer specifieke informatie verwijs ik graag naar de blogpost op het weblog van Regionaal Archief Tilburg. Trots dus.

Natuurlijk ben ik niet (alleen) verantwoordelijk voor dit cijfer, voor deze uitgesproken waardering. Maar toevallig was ik wel van maart 2009 tot maart 2013 verantwoordelijk voor de richting die het archief is ingeslagen. In een eerdere post schreef ik al dat ik die rol nu niet meer vervul, op eigen verzoek. Deze uitslag schenkt me toch veel voldoening. De richting waar ik inhoud en uitvoering aan heb gegeven wordt in ieder geval door de bezoekers hoog gewaardeerd. Hoe cool is dat!

Ik wil hier niet onvermeld laten dat de daadwerkelijke uitvoering natuurlijk niet bij mij lag. Alle collega's (en vrijwilligers!) bij het archief hebben hard gewerkt ondanks alle onduidelijkheden, tegenwerpingen, twijfels en onzekerheden. Dat maakt het eigenlijk een nog knappere prestatie. Alleen zij weten wat er zich allemaal heeft afgespeeld, en nog afspeelt, binnen de organisatie. Ik neem dan ook diep mijn pet af voor hen. De klant van Regionaal Archief Tilburg heeft er geen last van gehad. Zij hebben zich stug ingezet om hen te helpen naar beste vermogen. Dat over de volle breedte van de organisatie. Op alle aspecten hebben we namelijk beter gescoord. Gepaste trots.


[plaatje van http://static.zoom.nl]

Een ton aan pageviews

Op een dag begin je aan een weblog. Je hebt een vaag idee waar je over wilt schrijven. Er valt een lange stilte omdat je zonder ideeën komt te zitten. Dan pak je de draad weer op en ben je een regelmatige blogger. Het zijn geen hemelbestormende blogs. Vanavond is er voor de 100.000ste keer op een blogpost van mij geklikt.

Ik ben heel blij dat ik een paar jaar geleden heb besloten om mijn blog meer persoonlijk te maken en te schrijven over de boeken die ik lees. Dat gaf me de gelegenheid om regelmatig te blijven bloggen. Daar kwamen nog allerlei andere onderwerpen bij en voorbij. Soms gerelateerd aan mijn werk, vaker aan mijn hobby en nog iets vaker over mijn familie. Allemaal leuk om te doen en o zo handig om eens terug te lezen.

Over al die onderwerpen blijft genoeg te bloggen. Het gaat nu om het vinden van een patroon om te bloggen. De boekblogs zijn het regelmatigst. Ik lees graag, weliswaar in grote blokken rond vakanties, maar het is leuk om daar iets van vast te leggen.
Over mijn familie is het lastiger bloggen. Dat is niet omdat het gevoelig ligt, maar eerder omdat het nogal wat onderzoek en ordening nodig heeft. En dat kost tijd. Soms heel veel tijd.

Bloggen over werkgerelateerde onderwerpen was lastig in mijn vorige functie als Hoofd van Regionaal Archief Tilburg. Dat vond ik tenminste. Nu bekleed ik andere functie en voel ik me vrijer. Dat zal naar verwachting tot meer blogs leiden. Is het niet hier dan wel op de community Archief 2.0.

Bloggen over mijn hobbies en eigen onderzoek doe ik het minst. Maar het raakt wel vaak de werkblogs, dus een strikte scheiding is daar niet te maken.

Wat zijn nu de best gelezen blogs? Dat vind ik heel verrassend. Dit geeft natuurlijk een vertekend beeld want de recente blogs moeten nog groeien voor wat beteft het aantal lezers. Maar een lijstje is altijd leuk!:

1 Hoogtekaart van Nederland online (21 januari 2011)
Tja, waarom deze blogpost al bijna 4000 keer op een computerscherm is weergegeven, dat weet ik niet. Bijzonder.

2 Zelfvertrouwen en het gebrek daaraan (7 juni 2010)
Psychologie van de koude grond is en blijft populair. Ruim 2500 keer bekeken.

3 Het Diner - Herman Koch (30 augustus 2010)
Een populair boek, dat met haast wel. Waarom anders interesse voor mijn boekverslag? bijna 1700 kijkers.

4 Vaarwel Grepolis (7 mei 2012)
Meer dan duizend raadplegingen van deze post over mijn ervaringen in de online gamewereld.

5 Worstenbroodjes maken (25 december 2009)
DIY. Hulp bij koken. 730 keer mijn kookkunst afgekeken.

6 Curriculum vitae toegevoegd aan weblog (8 juni 2011)
Bijna 600 mensen vinden een curriculum vitae interessant. Of ze daarbij het mijne voor ogen hadden, dat weet ik niet.

7 Lustrum (21 november 2010)
Iets meer dan 500 lezers van mijn blog over mijn eerste lustrum als blogger.

8 Gedicht voor een verpleegster (1 februari 2012)
Meer dan 450 mensen vonden deze blogpost over mijn tante interessant. Verpleegsters kunnen niet genoeg geroemd worden!

9 Charters scannen in Duitsland (26 maart 2011)
Iets meer dan 450 lezers van deze werkgerelateerde blogpost over charters en digitaliseren. Twee interessegebieden van me.

10 Einde van een tijdperk - of het begin ervan (15 december 2011)
Bijna 450 keer is deze mijlpaal van mijn eigen onderzoek bekeken.

Ik vind het leuk dat alle aspecten van mijn blog in dit overzicht aan de orde komen: hobby, werk, familie en lezen. Als deze post online staat, dan heb ik 564 blogposts geschreven op mijn eigen weblog. Sinds 10 november 2005. Acht jaar en bijna 2 maanden geleden publiceerde ik mijn eerste blogpost. Zou ik het tweede lustrum halen? Het is nu wel heel dichtbij gekomen :)

Zoals de reactie van Christian op mijn vorige post al aangaf zegt dit cijfer helemaal niets over de waardering. Het enige dat het wel aantoont is dat het delen van kennis en informatie werkt! Ik ben ervan overtuigd dat niet ieder klik een enthousiaste lezer op heeft geleverd. Bovendien is dit de telling van Blogger zelf, en die is weer minder nauwkeurig van Google analytics. Maar ach, een mijlpaal moet je niet ongemerkt laten passeren.

Ik ben geen broodschrijver en ik schrijf niet in eerste instantie om anderen te behagen. Maar het is natuurlijk wel verdomde mooi dat er mensen zijn die me lezen. Dank jullie wel!