David van Reybrouck - Congo

Over dit boek had ik een aantal goede verhalen gehoord. Het is een behoorlijk pil maar Sinterklaas was me welgezind en dus kreeg ik het in handen. In 2012 ben ik begonnen met lezen. Dat is inmiddels bijna vier maanden geleden. Het is een dik boek, maaar niet dik genoeg om iemand vier maanden bezig te houden ook al lees ik maar een half uurtje per dag. Deze lange inleiding dient er alleen toe om aan te geven dat het moeilijk was om het boek uit te lezen.

Is het een slecht boek of vervelend om te lezen? Nee, het is interessant. Het heeft mij veel geleerd over de privékolonie van de koning van België. Het is dan ook vooral die "oude" geschiedenis die buitengewoon leerzaam en interessant was. De vroeg-koloniale geschiedenis van een enorm stuk Afrika. De rol die Congo gespeeld heeft in beide wereldoorlogen door de enorme rijjkdom aan relevante grondstoffen was mij onbekend. Het verklaart volkomen de grote interesse die de wereldmachten in de loop van de 20ste eeuw hebben gekregen in dat land. In deze tijd van microprocessor en digitale revolutie is het opnieuw Congo dat de grondstoffen levert. De machthebbers van Congo maakten gebruik van die rijkdom aan delfstoffen.

Vreselijk dat diezelfde rijkdom de oorzaak is van al het slechte dat het land in de loop van de afgelopen anderhalve eeuw is overkomen. Geld en macht zijn niet de dingen die het beste in mensen naar boven halen. Er is een tijd geweest dat ik met graagte las over inhalige types die de arme arbeider en onschuldige inwoners van landen het vel over de oren trokken. Nu kan ik daar nauwelijks meer over lezen. Omdat ik weet dat het een onuitroeibare eigenschap van mensen is: anderen misbruiken om er zelf beter van te worden. Dat heet soms opportunisme, soms vooruitgang, soms machtsmisbruik, soms zelfverrijking. Graaiers in de terminologie van onze tijd.

Dit boek zit vol met graaiers en hun slachtoffers. De slachtoffers maakten vaak deel uit van het systeem dat de graaiers bedachten. Zij moesten de kastanjes uit het vuur halen. Punt.
Ik weet dat dit heel erg smaakt naar cultuurpessimisme. Misschien ben ik dat ook wel maar verberg ik het graag onder een dikke laag optimisme. Van dat laatste krijg je in ieder geval meer energie dan van het eerste.

Naarmate het boek vordert wordt het misbruik erger en erger. Waarschijnlijk ook omdat er steeds meer bekend is. Op een gegeven moment kon het me eigenlijk niet meer boeien welke bevolkingsgroep of welk buurland welk deel van het land probeerde onder controle probeerde te brengen ten koste van gruwelijke wreedheden. Het was daarom een hele opgave om het boek uit te lezen. Ik heb het gedaan, maar met grote moeite. Het luchtte me op dat ik niet meer hoefde.

Een potentieel rijk en welvarend land is tientallen jaren gebruikt voor zelfverrijking van een elite en een aantal multinationals. What else is new?

Alle lof voor de schrijver die deze prachtige en tegelijk ellendige geschiedenis heeft vastgelegd aan de hand van vele interviews. Die verhalen van ooggetuigen maken het boek bijzonder omdat het herkenbaar is. Herkenbaar van beelden op televisie.
De conclusie luidt: lezen. Leerzaam, interessant en confronterend ontluisterend. Afrika.

En we noemen haar Ardi

Het is weer eens zover. Een nieuwe schakel in de geschiedenis van de mensheid, in de keten van voorouders die tot ons mensenras hebben geleid: Ardipithecus. Maar liefst 4.4 miljoen jaar geleden leefde deze voorloper van de mens in Afrika. Where else.

De vondst van het gebeente, wat er van over was tenminste, vond al plaats in 1995, maar tot nu heeft het geduurd om alle fragmenten een plaats te geven in het skelet van deze voormoeder. Want het is wederom een vrouw die gevonden is, net als Lucy die een slordige miljoen jaar eerder leefde.

Nadat de fragmenten hun plaats in het skelet toegewezen hadden gekregen was het tijd om conclusies te trekken. Die staan ter discussie, of komen ter discussie te staan. Dat kan ook niet anders als het zulke oude resten betreft, waar zo weinig vergelijkingsmateriaal van is. Your theory is as good as mine.

Ik kan me nauwelijks voorstellen wat een sensatie het moet zijn om beenderen te vinden van een mensachtige, zo oud, zo onvoorstelbaar lang geleden.
Telkens weer maakt mijn hart een sprongetje als ik zoiets lees. Gelukkig ben ik geabonneerd op National Geographic, want die komt ongetwijfeld met een prachtig geïllustreerd artikel op de proppen. Ik kan nauwelijks wachten.

Filmpje op de website van de BBC.

Barack Obama - Dromen van mijn vader

Barack Obama is hot! Dat mag duidelijk zijn. Ik heb dit boek gekregen van mijn zoon Ben met Sinterklaas. Een verrassend kado omdat ik niet bekend sta om mijn biografiënliefde. Desondanks is dit boek een aanrader. Obama heeft het geschreven voordat hij politiek actief werd in 2004. Daarom is het niet gekleurd door het hele circus rondom de presidentsverkiezingen en zijn goede naam stond niet op het spel. Hij vermeldt dan ook rustig dat hij in zijn puberteit en studentenjaren de drank en enkele drugs niet negeerde.

Het is een verhaal dat inzicht geeft in de problemen die je tegen kunt komen als kind van gemengde ouders. In het geval van Obama was er nog een andere complicatie aangezien zijn moeder een zoon kreeg bij een Keniaanse man en vervolgens met een Indonesiër trouwde en verhuisde naar Indonesië. Zijn verblijf daar en op Hawaii en zijn bezoeken aan zijn familie in Kenia beschrijft Obama op een manier die de strijd die hij heeft gevoerd met zijn identiteit duidelijk maakt.

Dat achterstelling natuurlijk een fysieke waarheid is, maar ook een gedachte, een soort van self fulfilling prophecy. Zelfs in Kenia, waar zwarte mensen de meerderheid vormen, worden blanken beter behandeld vanwege het geld dat ze inbrengen. Wit is beter dan zwart. Dat beeld is op de een of andere manier door onze westerse en christelijke cultuur heel hard in de hoofden van alle mensen geplant waar we mee in contact zijn gekomen.

De ontdekkingstocht naar zijn eigen identiteit en hoe zijn leven vorm en inhoud te geven maakt Obama meer tot een compleet mens dan elke blanke president voor hem.
Het is een boek dat prettig leest en een beeld geeft van de vormende jaren van een man die nu de leider is van het machtigste land ter wereld.
De titel is volgens mij voor tweeërlei uitleg vatbaar. Hij moet dromen van zijn vader omdat die geen deel uitmaakt van zijn leven en hij ontdekt de dromen van zijn vader op zijn zoektocht naar zijn eigen herkomst.

Als je meer van deze man te weten wilt komen is dit een prima startpunt.