Nicci French - Blauwe maandag

Dit boek van Nicci French is de eerste in de serie Frieda Klein. Het schrijversechtpaar kiest in deze serie voor een hoofdpersoon die een praktijk als psychologe heeft. Het is een ietwat teruggetrokken vrouw die veel waarde hecht aan haar eigen leven en keuzes.

Het is lastig om over dit boek wat te vertellen zonder te verraden wat beter verborgen kan bijven voor toekomstige lezers. Vervelend als je daar dan over wilt bloggen, maar ik wil de lezer in spé niet het genoegen ontnemen zelf ontdekkingen te doen en de weg van het boek te volgen. Dus blijf ik opzettelijk vaag. Dan is dat meteen duidelijk.

Centraal staat de zaak van een vermist meisje van ca 20 jaar geleden en de recente verdwijning van een jongetje. Voor de politie altijd een gevoelige zaak, misdaden waar kinderen bij betrokken zijn, en het oplossen daarvan krijgt daarom meestal een hoge prioriteit. De pers is er ook altijd erg op gebrand om daar een rol in te spelen.

Uiteindelijk is de rol van Frieda Klein heel bepalend in het opsporingsonderzoek en de oplossing is niet voor de hand liggend. Wel goed gevonden allemaal.
Persoonlijk vond ik het einde teleurstellend. Geen degelijk politiewerk en bij nader inzien toch teveel vertrouwen op het voor de hand liggende in plaats van net even verder te kijken.

Vaag genoeg? Ik heb het boek in ieder geval met veel plezier gelezen. Ik wil nog wel een verhaal met Frieda Klein gaan lezen.

Met de wetenschap van nu - Willem van der Does

De schrijver is hoogleraar experimentele psychopathologie aan de universiteit van Leiden. Op de achterkant van dit boek staat oa.: "Dit boek is bedoeld voor iedereen die eens met een andere, psychologische blik naar de actualiteit wil kijken." Dat spreekt me onmiddellijk aan. De waan van de dag is iets waar ik graag afstand van neem, maar wat ik tegelijkertijd o, zo moeilijk vind. Daarom heet het ook zo waarschijnlijk. De ondertitel van het boek luidt: Graaiers, draaiers en spijtoptanten. Populaire benamingen voor de politici in ons tijdsgewricht.

Afgelopen donderdag 26 mei was ik bij de openbare lezing die Femke Halsema gaf op Tilburg University als afsluiting van haar tijdelijk hoogleraarschap aan de Leonardoleerstoel. Zij zei daarin onder meer: Tegen de dominantie van een kulonderwerp kun je je verzetten, je kan media in hun eenzijdige belangstelling tot de orde willen roepen, maar dan strand je meestal als roepende in de woestijn. Het is bijna onvermijdelijk om je te voegen naar de onderwerpen die gelden als het meest urgent, het meest ernstig – en daarbinnen de variatie te zoeken. Dat is niet uit lafheid of opportunisme maar uit noodzakelijk en gezond lijfsbehoud. Bottomline: De politicus van nu bepaalt niet zelf de agenda. Ook in de politiek overheerst steeds meer de waan van de dag.

Het boekje van Van der Does gaat daar eigenlijk ook over. Die betoogt daarbij dat het weerstand bieden aan de "dominantie van een kulonderwerp" wel zin zou hebben. Of misschien liever: het populisme neemt hand over hand toe omdat de politici niet in staat zijn om inhoudelijk te reageren, weerstand te bieden en daarmee de populist de wind uit de zeilen te nemen. Het mag geen verbazing wekken dat het populisme bij Van der Does het gezicht van Geert Wilders PVV heeft gekregen.

Dat is allemaal buitengewoon boeiend en interessant om te lezen, maar wat mij vooral aansprak in het boek waren de voorbeelden van onderzoeken die menselijk gedrag proberen te verklaren.
Voorbeeld: psycholoog Walter Mischel deed een experiment met vier-jarigen. Hij bood ze een marshmallow aan. Ze mochten hem meteen opeten, maar als ze zouden wachten tot hij terugkwam (na 15 minuten) kregen ze er twee. De test van de uitgestelde beloning (delayed gratification) een les in zelfbeheersing.
Op zich een grappig onderzoek. Wat bleek, 2/3 van de kinderen at de marshmallow voor de onderzoeker terugkwam. 1/3 kon zich beheersen en verdubbelde de oogst! Maar de clou volgde later.
Zo'n 15 jaar later keken de onderzoekers opnieuw naar diezelfde kinderen. Uit dat vervolgonderzoek bleek dat het 1/3 deel dat zich kon beheersen vele malen succesvoller was in het leven dan het overige 2/3 deel. Zelfbeheersing is een voorwaarde tot succes.

Leuk boekje om te lezen, vlot leesbaar, gebaseerd op de colums van Van der Does schreef voor het Leids universitair weekblad Mare en uitsprak voor BNR Nieuwsradio.

Leuk filmpje over deze test.


En deze laat mooi zien hoe kinderen de tijd tot terugkomst volmaakten. Je ziet wie het gaat redden en wie niet. Prachtige expressies.

Douwe Draaisma - Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt. De geheimen van het geheugen

Één van de twee boeken van Draaisma die al langere tijd op mijn lijstje staan. Dit heb ik de afgelopen week op vakantie in Frankrijk gelezen.

Dit is een buitengewoon interessant boek over de werking van het geheugen en de manier waarop we het verleden herleven door onze herinneringen. Alle aspecten komen daarbij aan bod en de conclusie moet zijn: we belazeren onszelf aan de lopende band. Een daadwerkelijk nauwkeurige herinnering is een onmogelijkheid. Documenten en foto's kunnen ons helpen om de accuraatheid te vergroten, maar feitelijk kunnen we plaatsen, mensen, gezichten en gebeurtenissen niet goed reproduceren. Hoe langer geleden, hoe lastiger dat zoiets ook wordt! Niet vreemd natuurlijk. De tijd heelt vele wonden en doet dat mede door de herinneringen te verzachten, te nuanceren, in grotere gehelen op te nemen etc.

Ook de bijzondere vormen van het geheugen komen aan bod, het zogenaamde savantsyndroom (waarbij iemand een buitengewoon talent heeft, vaak mensen die geestelijk niet tot de top behoren), de film die zich af zou spelen vlak voor we dood gaan, de invloed van geur op herinneringen, de beperkingen van het absolute geheugen enzovoort.
Heel lezenswaardig voor wie zich interesseert voor de werking van het geheugen en wel eens in de clinch ligt met anderen over voorvallen die je pertinent anders voor de geest staan dan je omgeving.

Tenslotte de titel. Een ervaring die bijna iedereen die ouder wordt heeft: de tijd lijkt steeds sneller te gaan. De oorzaak: de routine van het leven. Het aantal "eerste keren" neemt af, je gaat steeds routineuzer leven, vaste tijden, regelmaat e.d. Om dat te doorbreken is het van belang om onregelmatig (!) daarvan af te wijken, reizen, studeren, lezen, doet er niet toe, als het maar afwijkt van je routines. Handige tip! :-)

Ik raad dit boek van harte aan!