Pensioen en het nieuwe leven

Op 1 juli van dit jaar ben ik begonnen aan mijn pensioen. Daarmee heb ik mijn werkzaamheden bij Regionaal Archief Tilburg afgesloten. Mijn zeer capabele collega's nemen de diverse stokjes over. No worries.

Voor mij betekent het dat ik nu (veel meer) tijd krijg voor mijn nevenwerkzaamheden: onderzoek doen en daarover publiceren.

In de afgelopen jaren heb ik vele malen gedacht: daar zit een artikel(tje) in! Je komt bij een archief van alles tegen in de verschillende archieven. Dat is dan ook het meest fantastische aan werken met historische bronnen. 

Nu heb ik meer tijd om me te verdiepen in al dat rijke materiaal. Het doel: stukjes schrijven, artikelen schrijven en publiceren en hopelijk ook meewerken aan boeken die verschijnen. Daarmee blijft mijn persoonlijke doelstelling overeind: probeer zoveel mogelijk mensen voorbeelden te geven van het prachtige materiaal dat in de archieven verborgen ligt. En ook  hoe makkelijk je dit boven tafel kunt krijgen. Het inspireren en stimuleren van het doen van onderzoek in archieven vind ik nog steeds ontzettend belangrijk. Dat kan ik ook blijven doen na mijn arbeidzaam leven. Dat beschouw ik als een enorme beloning en rijkdom.

De stukjes zal ik vooral via dit blog wereldkundig gaan maken. De artikelen gaan verschijnen in verschillende periodieken. Mijn oude liefde voor Udenhout blijft overeind staan. 

Om die reden heb ik de naam van dit oude blog (sinds 2005!) gewijzigd in De Archieftijger. Het is zes jaar geleden dat ik op dit blog heb gepost. Er is ook een Instagram account van die naam. Als je me wilt volgen via de social media, dan kun je hier terecht of op Instagram.

[afbeelding via chatgpt gefantaseerd. Vrij te gebruiken.]

Tijd voor een nieuwe avatar

Begin 2015 koos ik voor een nieuwe avatar omdat ik toen in de schrijfmodus ging zitten voor het boek Over 't Odenhout dat in november verscheen.

Nu kan ik weer een beetje op mijn lauweren rusten en verder gaan met het systematische bronnenonderzoek waar ik rond 2000 mee begon. Want ondanks dat het boek er is, valt er nog genoeg nieuws te ontdekken. Het blijft zoeken naar schriftelijke bevestiging of weerlegging van wat ik in sommige gevallen heb aangenomen en gepubliceerd. De bevrediging als er weer een snipper duidelijkheid bijkomt is nog steeds de belangrijkste drijfveer.
Bovendien zijn de hoofdstukken uit het boek overgezet naar de UdenhoutWiki (onderdeel van de TilburgWiki). Daar is dan plaats voor nieuwe bewijsvoering en de nieuwe hoeven die onherroepelijk in de bronnen liggen te wachten op ontdekking.

Daarom is het zo vlak voor 2018 tijd voor een nieuwe avatar. Het is altijd even zoeken naar het juiste plaatje. Ik wilde niet terugvallen op mijn oude Sint Ludovicus dus stap ik over naar mijn sterrenbeeld: de boogschutter!
Dit is een fraaie sculptuur uit het museum Saint-Remi in Reims. Niet geheel onbeschadigd, maar dat is niet zo erg.

Boeken schrijven

Ik heb er in dit weblog al eerder aandacht aan besteed: mijn onderzoek naar de middeleeuwse landgoederen in Udenhout. Inmiddels is het onderzoek al heel veel jaren onderweg en is de tijd gekomen om er een meer vaste vorm aan te geven. Dat gebeurt volgend jaar als ter gelegenheid van het 25 jarig bestaan van het Schrijversteam van Heemcentrum 't Schoor een boek verschijnt over die landgoederen. Voor mij een grote eer en verantwoordelijkheid. Een jubileumboek schrijven is niet niks. Het onderwerp trouwens ook niet.

Mijn interesse in geschiedenis is zich gaan verleggen van de moderne tijd naar de middeleeuwen. Waarom? Geen idee, dat is zo gegroeid. Het is vooral de rijkdom aan bronnen over die vroege periode die mijn fantasie en mijn onderzoeksdrift aanwakkert. Het is een puzzeltocht, en er ontbreken zeker hele stukken, maar met wat er overblijft is toch een heel mooi plaatje te schetsen. Als je maar tijd van leven hebt.

Het daadwerkelijk systematisch onderzoek doen, iets wat al jaren mijn vrije tijd grotendeels vult, dat is nu tijdelijk voorbij. Het is tijd voor een tussenrapportage, een stand van zaken. Dat is een stressvolle situatie. Want half werk leveren, dat wil eigenlijk niemand. Dus ga ook ik neurotisch speurend op zoek naar nieuwe informatie online. Nieuwe bronnen die beschikbaar zijn gekomen en het een stuk eenvoudige maken om iets terug te zoeken of beter te bestuderen. Dat maakt het schrijven tot een tijdrovender proces.

Tegelijkertijd doe ik wekelijks nieuwe ontdekkingen die ik anders niet zou doen. Puur en alleen omdat ik steeds op zoek ga naar aanvullingen en kan zoeken in nieuwe bronnen online. Daarbij helpen ook de tientallen stamboomonderzoekers die hun vondsten delen via bv. genealogieonline.nl. Daar zijn mensen bij die ook nog netjes een aantal bronnen vermelden die ik nog niet gezien heb en die ik dankbaar gebruik. Weer anderen onderhouden hun eigen website met de resultaten van het stamboomonderzoek. Het online delen werpt zo steeds opnieuw zijn vruchten af.

Het Stadsarchief van 's-Hertogenbosch heeft een paar maanden geleden het onovertroffen Bosch Protocol zo goed als integraal online gezet. Een prachtige naslagwerk voor de talloze bronvermeldingen die ik vele jaren geleden eerst heb gekopieerd en later heb overgetypt en in een database gezet.

De komende maanden zal ik regelmatig wat inzicht geven in dit proces. Het houdt me van de straat, letterlijk. Het grootse deel van de afgelopen vakantie heb ik achter mijn computers doorgebracht om orde te scheppen in de rijkheid aan bronnen en informatie. Het is ploeteren maar o zo opwindend! Het scheppen van nieuwe inzichten en interpretaties. Een nieuwe bodem onder de rijke historie van Udenhout. Wie schrijft die blijft.

Lees ook: hobby en verslaving

Met de wetenschap van nu - Willem van der Does

De schrijver is hoogleraar experimentele psychopathologie aan de universiteit van Leiden. Op de achterkant van dit boek staat oa.: "Dit boek is bedoeld voor iedereen die eens met een andere, psychologische blik naar de actualiteit wil kijken." Dat spreekt me onmiddellijk aan. De waan van de dag is iets waar ik graag afstand van neem, maar wat ik tegelijkertijd o, zo moeilijk vind. Daarom heet het ook zo waarschijnlijk. De ondertitel van het boek luidt: Graaiers, draaiers en spijtoptanten. Populaire benamingen voor de politici in ons tijdsgewricht.

Afgelopen donderdag 26 mei was ik bij de openbare lezing die Femke Halsema gaf op Tilburg University als afsluiting van haar tijdelijk hoogleraarschap aan de Leonardoleerstoel. Zij zei daarin onder meer: Tegen de dominantie van een kulonderwerp kun je je verzetten, je kan media in hun eenzijdige belangstelling tot de orde willen roepen, maar dan strand je meestal als roepende in de woestijn. Het is bijna onvermijdelijk om je te voegen naar de onderwerpen die gelden als het meest urgent, het meest ernstig – en daarbinnen de variatie te zoeken. Dat is niet uit lafheid of opportunisme maar uit noodzakelijk en gezond lijfsbehoud. Bottomline: De politicus van nu bepaalt niet zelf de agenda. Ook in de politiek overheerst steeds meer de waan van de dag.

Het boekje van Van der Does gaat daar eigenlijk ook over. Die betoogt daarbij dat het weerstand bieden aan de "dominantie van een kulonderwerp" wel zin zou hebben. Of misschien liever: het populisme neemt hand over hand toe omdat de politici niet in staat zijn om inhoudelijk te reageren, weerstand te bieden en daarmee de populist de wind uit de zeilen te nemen. Het mag geen verbazing wekken dat het populisme bij Van der Does het gezicht van Geert Wilders PVV heeft gekregen.

Dat is allemaal buitengewoon boeiend en interessant om te lezen, maar wat mij vooral aansprak in het boek waren de voorbeelden van onderzoeken die menselijk gedrag proberen te verklaren.
Voorbeeld: psycholoog Walter Mischel deed een experiment met vier-jarigen. Hij bood ze een marshmallow aan. Ze mochten hem meteen opeten, maar als ze zouden wachten tot hij terugkwam (na 15 minuten) kregen ze er twee. De test van de uitgestelde beloning (delayed gratification) een les in zelfbeheersing.
Op zich een grappig onderzoek. Wat bleek, 2/3 van de kinderen at de marshmallow voor de onderzoeker terugkwam. 1/3 kon zich beheersen en verdubbelde de oogst! Maar de clou volgde later.
Zo'n 15 jaar later keken de onderzoekers opnieuw naar diezelfde kinderen. Uit dat vervolgonderzoek bleek dat het 1/3 deel dat zich kon beheersen vele malen succesvoller was in het leven dan het overige 2/3 deel. Zelfbeheersing is een voorwaarde tot succes.

Leuk boekje om te lezen, vlot leesbaar, gebaseerd op de colums van Van der Does schreef voor het Leids universitair weekblad Mare en uitsprak voor BNR Nieuwsradio.

Leuk filmpje over deze test.


En deze laat mooi zien hoe kinderen de tijd tot terugkomst volmaakten. Je ziet wie het gaat redden en wie niet. Prachtige expressies.