Op het weblog van John Hawks staan regelmatig leuke artikelen over de paleoanthropology, genetica, en evolutie. Zo besteedde hij onlangs aandacht aan de nieuwe human origins hall in het Smithsonian in Washington DC. Een prachtige website ook waar je schedels kunt determineren en andere vondsten goed kunt bekijken.
Mooie pagina met daarin de stamboom der mensheid. Iets anders dan de gemiddelde genealoog gewend is en vooral veeeeel ouder. John merkt fijntjes op dat de politieke realiteit in de USA het noodzakelijk maakt dat alle gevonden voorouders van de mens op zijtakken zijn gezet. Desalniettemin is het een mooie webpagina die in het kort weergeeft wat de onderscheiden eigenschappen zijn van de verschillende soorten.
De website bevat mooie en hele informatieve en verantwoorde films. Het ziet er prachtig uit. Er zijn veel mooie foto's van objecten. Een bezoek waard! De website, maar zeker ook de tentoonstelling. Tis alleen zo'n verdomd eind weg.
Overkomt jou dat ook wel eens? Je neemt je intrek in hotel, appartement of op een camping en krijgt wat foldermateriaal van de omgeving of plaats in handen geduwd. Ik kijk er meestal niet uitgebreid naar. In de meeste gevallen weet ik waar ik voor kom en soms wil ik ook gewoon ronddwalen en maar kijken wat er gebeurt.
Dit overkwam me ook in Bolzano. We kwamen op woensdag 5 augustus daar aan en zouden op 6 augustus weer vertrekken naar Salzburg. Onze Capitoolgids over Italië meldde niet teveel bijzonderheden, maar stamt dan ook uit 1994. Donderdagmorgen zit ik te wachten tot Lian klaar is en blader wat door het boekje over Bolzano. Daar las ik dat DE ijsman Ötzi daar in een museum te zien was... Over Ötzi heb ik één van mijn eerste weblogberichten geschreven way back in 2005. Goed, dat maakte de keuze wat te doen op de laatste morgen in Bolzano in ieder geval een stuk eenvoudiger. Een museum bezoeken.
Het museum is gevestigd in een monumentaal gebouw. De tentoonstelling over Ötzi is bijzonder indrukwekkend. Heel veel filmmateriaal over de vondst, het opgraven, de verdere onderzoekingen, de reconstructies die uitgevoerd zijn omtrent zijn leven en leefomstandigheden. Groot voordeel is bovendien dat de hele tentoonstelling begeleid wordt door teksten in drie talen: Italiaans, Duits en Engels. Als je in de ene taal een woord niet helemaal snapt, dan pak je gewoon de volgende taal er bij. Dat helpt toch echt!
Ötzi heeft natuurlijk, helemaal bij de tijd, een eigen digitale plak gekregen binnen de museumwebsite. Ik heb ook een boekje gekocht in het Engels over de Iceman om alles nog eens na te lezen wat ik gezien heb. Dat heb ik alweer uit.
Mocht je ooit in de buurt zijn, ga kijken. Indrukwekkend hoe door deze ene vondst, en de rijkdom ervan, ontzettend veel duidelijk is geworden over het leven in de Alpen, 5000 jaar geleden. Ontroerend om te zien dat een groot deel van het persoonlijk leven van zo'n man na zoveel tijd alsnog bloot komt te liggen. Het gereedschap dat hij bij zich droeg, zijn handboog in aanbouw, zijn pijlenvoorraad, zijn tondeldoos, zijn kleding, geraffineerd aangepast aan de omstandigheden (de jarretelle is prehistorisch!), de rugzak, zijn koperen bijl en zijn vuurstenen dolk. Alles is goed te zien, in speciale omstandigheden bewaard zodat het ook te zien is. Ötzi zelf kun je ook zien liggen. Door het filmmateriaal en de animaties komt het heel erg bijdetijds over en krijg je voor mijn gevoel een prachtig inkijkje in het leven van deze man. Die is vermoord. Dat wel.
Gelukkig blijft er ook nog genoeg te raden over. Dat hoort ook zo. Dat houdt geschiedenis interessant: zelf nadenken en feiten op een rijtje zetten en de lege plekken invullen.
Ik heb al eerder geblogd over mijn voorliefde voor fossielen en steenoude geschiedenis. Het is één van die terreinen van aandacht. De komst en ontdekking van rss maakte het mogelijk om enkele wetenschappelijke websites te volgen waar ik alleen ga lezen als het over de prehistorie gaat.
Dit boek is echt een juweeltje. Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet de moeite neem om alle tijdvakken die genoemd worden in een schaal uit te zetten of op te zoeken hoe die nou precies in de tijd liggen. (b.v. heel mooi weergegeven op de website geologie van Nederland) Het is allemaal erg lang geleden. Maar de aanstekelijkheid van zijn stijl van vertellen en beschrijven doet mijn bloed wel sneller stromen. Ik zou heel graag ook eens een dagje bikken en vooral vinden!
Bij het lezen van dit boek komt onwillekeurig bij me op hoe het mogelijk is dat er mensen zijn die domweg blijven geloven dat God al dit leven in 6 dagen geschapen heeft, zo'n 6000 jaar voor de geboorte van Jezus.
Deze planeet leeft bij de gratie van voortdurende mutatie. Dat is toch logisch... Zou je denken. Van de andere kant, tegenstand houdt scherp. Ook belangrijk.
Een enorme pil (> 500 pagina's) is dit en niet bepaald leesvoer waar je half-slapend doorheen komt. Met mijn leesgewoonte voor het slapen heeft het daarom erg lang geduurd voordat ik de laatste bladzijde tot me genomen had.
Het is een boek dat het ontstaan van culturen vanuit een ander licht beziet. Het gaat niet uit van de mens als vormer van een bepaalde cultuur en (economische en politieke) ontwikkeling, maar de omgeving, de beschikbare gewassen, de kwaliteit daarvan, de aanwezigheid van dieren, klimatologische omstandigheden en de daaruit voortkomende bacteriologische ontwikkelingen.
Het is een hele plausibele theorie. Wat op mij indruk maakt is de eenvoud van sommige zaken. Niet spectaculair maar erg voor de hand liggend.
Zo is de verklaring waarom de mensheid de grootste en snelste ontwikkeling doormaakte op het Euraziatisch continent heel eenvoudig: door de oost-west oriëntatie van dat continent was het vele malen eenvoudiger om bepaalde gewassen, de domesticatie van dieren, technologische ontwikkelingen over een groot gebied te verspreiden. Dat was daarom nauwelijks mogelijk in de beide Amerika's, in de eilandenrijken tussen Azië, Australië en Amerika, in Afrika en onmogelijk in Australië. In dat laatste continent was het klimaat zo onvriendelijk dat een samenleving van boeren niet kon ontstaan.
De klimatologische en biologische factoren van een gebied bepaalden het succes van de mensen die er woonden. Naarmate de gemeenschappen groeiden, voldoende surplus aan voedingsmiddelen hadden, konden ze zich steeds meer gaan organiseren. Dat was zelfs noodzakelijk om zich verder te kunnen ontwikkelen. Daaruit komt dan de politieke en technologische ontwikkeling.
Tenslotte speelde de biologische diversiteit en de daaruit voortkomende bacteriologische diversiteit een rol op het moment dat de Europeanen de rest van de wereld gingen koloniseren. Ze namen ziektes mee die elders niet voorkwamen. De inheemse bevolking was weerloos en stierf soms massaal als gevolg van allerlei epidemieën.
In sommige streken liepen de Europese veroveraars ook tegen inheemse ziekten op die ze niet de baas konden. Die gebieden konden dan ook pas gekoloniseerd worden toen de stand van de geneeskunde het punt had bereikt dat er medicijnen voorhanden waren om die ziektes te boven te komen of te voorkomen.
Het gebruik van taal als verklaring en bewijs voor het ontstaan van stamgebieden van waaruit bepaalde gewassen over continenten verspreid raakten was interessant, origineel maar soms ontzettend langdradig.
Persoonlijk vond ik er veel herhalingen instaan. Het zou een stuk korter kunnen. Van de andere kant krijg je door de herhaling wel goed door hoe Diamond naar de ontwikkeling van de mensen kijkt. Zijn idee raakt genesteld in je hoofd.
Het is een interessant boek voor wie deze ontwikkeling eens in één overzicht wil leren kennen. Tis doorbijten, dat wel!
Op het weblog van John Hawks staan regelmatig leuke artikelen over de paleoanthropology, genetica, en evolutie. Zo besteedde hij onlangs aandacht aan de nieuwe human origins hall in het Smithsonian in Washington DC. 
